Afstuderen op een Nederlandse ambassade

De masterstudenten business administration Tim Vehof (23), Wouter ten Haaf (25), Robert Menkhorst (25) en Emiel Pross deden het afgelopen half jaar alle vier hun afstudeeronderzoek bij een Nederlandse ambassade. Zij onderzochten in Washington, Kuala Lumpur, het Midden-Oosten en Johannesburg de rol van de Nederlandse ambassades bij het ondersteunen van ondernemerschap in het buitenland. Vorige week kwamen Tim, Robert en Wouter weer bij elkaar, om bij te praten over hun ervaringen.

Zo'n ambassade, dat is vast een heel formeel gebeuren?

Wouter: `Nee hoor, de ambassadeur in Maleisië kon ik gewoon aanspreken met Paul. De sfeer was heel informeel. Ik heb ook regelmatig gedineerd op zijn residentie.'

Tim: `Echt? Nou, dat was in Washington niet aan de orde. Ik heb de ambassadeur, een vrouw, wel eens gesproken, maar dat was toch wel formeel. Er werkt daar een man of honderd. Ik had het meest contact met mijn eigen economische afdeling.'

Wouter: `Dat is in Kuala Lumpur inderdaad wel anders. Daar zitten zo'n zeven uitgezonden medewerkers en nog eens acht lokale mensen.'

Robert: `Omdat ik naar meerdere landen binnen het Midden-Oosten reisde heb ik niet echt op één ambassade gewerkt. Er waren wel verschillen tussen die ambassades, maar overal moest ik keurig in pak. Anders word je daar niet serieus genomen. Er hangt wel overal een portret van Koningin Beatrix aan de muur.'

Hoe verliep jullie onderzoek?

Robert: `Ik heb onderzocht hoe de ambassades in het Midden-Oosten beter kunnen samenwerken. En dat bekeken door de bril van commerciële diplomatie.'

Wouter: `Ik heb vooral gekeken wat de ambassade in Kuala Lumpur al doet op het gebied van commerciële diplomatie: hoe worden de bedrijven geholpen en hoe wordt dat door de bedrijven ervaren?'

Tim: `Mijn onderzoek richtte zich op federale overheidsaanbestedingen: het in kaart brengen van die markt, en aanbevelingen schrijven voor het Nederlandse bedrijfsleven. Ook heb ik beschreven hoe de ambassades bedrijven kunnen ondersteunen.'

En?

Wouter: `In Kuala Lumpur ondersteunt de ambassade veel bedrijven, van multinationals tot eenmanszaken. Het is vaak net een duwtje in de goede richting. Het is belangrijk dat ondernemers weten dat de Nederlandse ambassade voor iedereen klaar staat. Daarbij speelt een goede relatie met de doelgroep en de toegankelijkheid van de ambassademedewerkers een belangrijke rol.'

Robert: `Nu is de vraag of dat ook daadwerkelijk handelsbevorderend werkt.'

Wouter: `De ambassade kan een grote rol spelen. Neem de film Fitna. Toen die uitkwam heeft de ambassade in Kuala Lumpur ruimschoots van te voren allerlei CEO's, politici en de politie op de hoogte gesteld en uitgelegd dat dit niet het standpunt was van de Nederlandse regering, maar van een van de leden van het parlement en dat Kamerleden vrij zijn om hun mening te uiten. Toen Fitna kwam, braken in Kuala Lumpur geen onrusten uit. Hooguit één kleine demonstratie.'

Welke belangen spelen daarbij een rol?

Wouter: `Het imago van je land. Maar in een land als Maleisië is het helaas niet te vermijden dat ook persoonlijke belangen een rol kunnen spelen bij de politici.'

Robert: `Klopt, dat ondervond ik ook. Netwerken, vrienden maken, dat is heel belangrijk.'

Tim: `Het is ook heel belangrijk dat je laat zien wat je in huis hebt als Nederland. In Washington draaide het veel om het koppelen van Nederlandse specialistische kennis aan Amerikaanse mogelijkheden.'

Wat is jullie het meest bijgebleven?

Robert: `Dat de Emiraten veel moderner zijn dan ik had verwacht. Dubai is leuk, maar kunstmatig. Saoedi-Arabië is saai en Koeweit is leuk, maar klein. En ik heb me nog nooit zo veilig gevoeld als in die landen.'

Wouter: `Ik was nog nooit in Azië geweest. De verschillen in cultuur, religie en keuken zijn dingen waar ik met veel plezier en begrip op terug kijk. Zo'n rondreis door Azië leert je te relativeren.'

Tim: `Veel stereotiepen over Amerika en Amerikanen zijn bij mij wel bevestigd. Maar het meest bijgebleven zijn de vele tripjes die ik in de weekenden maakte met collega-stagiairs van de ambassade.'

De afstudeeropdrachten van de masterstudenten, begeleid door docent international management Huub Ruel, zijn onderdeeel van een groter onderzoek van de vakgroep NIKOS naar International Entrepeneurship. Het onderwerp commerciële diplomatie wordt verder uitgediept in samenwerking met het Instituut Clingendael en de ministeries van EZ en BZ.

Wouter ten Haaf: `Zo'n rondreis door Azië leert je te relativeren.'

Robert Menkhorst: `Ik heb me nog nooit zo veilig gevoeld als in het Midden-Oosten.'