`Er zit meer in dan 6,5 miljoen'

Joyce Berger (37), directeur van de concerndirectie FEZ, is de vrouw achter hét rapport Berger. Maandenlang onderzocht zij als voorzitter met haar commissieleden op welke wijze de kwaliteit en efficiency van de ondersteunende processen van de UT verbeterd kunnen worden. Die bevindingen werden vlak voor de kerstvakantie gepresenteerd. `Het zou mislukt voelen als er over drie jaar niets is gerealiseerd van onze aanbevelingen.'

(Foto: Gijs van Ouwerkerk)

`Goed kunnen luisteren', antwoordt Joyce Berger op de vraag wat een voorzitter van een dergelijke commissie zoal in huis moet hebben. `Maar ook in staat zijn om je eigen mening te vormen en een standpunt durven in te nemen. En dat zodanig verwoorden dat je draagvlak creëert.'

Dat het rapport als `prettig leesbaar' wordt beschouwd, ziet ze als een compliment. `Zakelijk en helder schrijven heb ik bij KPMG geleerd. De klant moet het immers ook snappen.' Bovenal vond ze de opdracht `heel erg leuk' en ook is Berger tevreden dat het rapport `goed is ontvangen'. Hoe ze dat merkte? `In december gaf ik een presentatie voor het UMT. Daar zitten mensen in - zowel wetenschappelijk directeuren als decanen - die er stuk voor stuk anders in staan. Toch hadden zij waardering voor de eindrapportage.'

Berger kwam met besparingspakket van 10,5 miljoen. Het college nam een groot deel van de voorstellen over en boekt 6,3 miljoen in. In 2010 wordt alvast 7 ton bezuinigd, volgend jaar nog eens 3,2 miljoen. `Ik ben er van overtuigd dat er meer in zit dan deze 6,5 miljoen', zegt Berger stellig. `Al zou ik het, als directeur van FEZ, ook onvoorzichtig vinden als het college van bestuur direct die 10 miljoen inboekt. Alleen, er valt echt een hoop te halen. Vooral bij inkoop. In de door hun zelf geschreven businesscase zegt het Facilitair Bedrijf dat zelf ook.'

Wat ze zelf een belangrijk onderdeel van haar rapport vindt is de `verzakelijking van de UT-cultuur', die als een rode draad door het hele rapport heenloopt. `Dat heb ik ook ondervonden in mijn functie als FEZ-directeur. Begrotingen worden wel opgesteld, maar vaak niet gehaald. Een begroting is meer dan richtlijn en moet simpelweg wél gehaald worden. Ook de planning- en controlcyclus moet strakker. In het verleden zijn op de UT best veel projecten gestart, waarvan niet bekend was hoe die betaald moesten worden. Dat kan dus niet. Wat dat betreft hebben we als non-profitorganisatie nog heel wat te leren van het bedrijfsleven. Toen ik vanuit mijn baan bij KPMG bij de UT belandde was dat verschil heel duidelijk merkbaar. Ik wil niet zeggen dat het verzakelijken van de UT-cultuur het allerbelangrijkste is, maar het moet wel een randvoorwaarde zijn.'

Berger haalt nog een ander voorbeeld aan. Zo zouden de opbouw van personeelsdossiers vooral positieve of neutrale informatie bevatten. `Maar als het functioneren van het personeelslid te wensen overlaat en er met zo'n persoon eigenlijk een bepaald traject ingegaan zou moeten worden, dan blijkt het personeelsdossier niet volledig. Dat kan dus niet. Op HRM-gebied zijn er verbeterpunten. Functioneringsgesprekken kunnen ook beter.'

Voor het realiseren van een aantal doelen heeft het college van bestuur inmiddels een actieplan opgesteld. `Mijn rol als voorzitter van de commissie is daarmee uitgespeeld, maar natuurlijk ben ik benieuwd naar de uitwerking.' Zo hoopt ze op een meer bedrijfeconomische benadering van het onderwijs, ook een issue in het rapport. `De UT heeft nooit vanuit dit perspectief naar het onderwijs gekeken. De kwaliteit van het onderwijs is uitermate belangrijk, en we moeten hier een bepaalde mate van efficiency in aanbrengen. Vragen die je je daarbij kunt stellen zijn bijvoorbeeld: hoeveel eerstejaars moet een opleiding hebben om rendabel te zijn? Voor een technische studie is dat weer anders dan een niet-technische studie. Hoeveel masterstudenten heb je in een zaal nodig? Zodra je dat soort cijfers in beeld hebt, kun je een afweging maken op basis van deze gegevens en het strategisch belang van de opleidingen.'

Ook de campus ontkomt niet aan Bergers advies om de UT-cultuur te verzakelijken. De commissie concludeerde dat sportende UT-studenten- en medewerkers in vergelijking tot andere universiteiten weinig contributie betalen. `Dat is aan één kant natuurlijk mooi. Aan de andere kant, wat is reëel om al die sportvoorzieningen ook rendabel te houden? Misschien moet je er daarom voor kiezen om meer voorzieningen te delen, zeg maar te exploiteren voor een groter publiek. Zoals misschien wel ons openluchtbad. En niet alleen sportvoorzieningen. Het geldt voor de campus in zijn algemeenheid. Waarom zou FC Twente bijvoorbeeld niet gewoon betalen voor de parkeergelegenheid op het UT-terrein?'

Dat dit gevoelig ligt, weet Berger maar al te goed. `Natuurlijk bereiken mij verschillende reacties. Sommigen zijn boos.' De FEZ-directeur pleit daarom voor een open en rechtlijnige houding. `Ik had de opdracht om helder neer te zetten wat van belang is. Een prettige rol, waarin ik kon zeggen wat ik wilde. De UT is hoe dan ook gebaat bij open en eerlijke communicatie. Dat moeten we nu volhouden.'

Door haar onderzoek voor de commissie heeft Berger ook een persoonlijk beeld van de UT ontwikkeld. `Het beeld wat ik in zes jaar had opgebouwd is alleen maar bevestigd: er gebeuren hier veel goede dingen waar we trots op mogen zijn. Ik noem de High Tech Factory en het scoren van onze wiskundeopleiding als de op één-na-beste bacheloropleiding van Nederland. En deze week ook de drie Vici's. De UT is een uitdagende, dynamische omgeving, waaraan iedereen zijn eigen deel bijdraagt. Maar achterover leunen? Dat is iets wat we nooit mogen doen.'