Geen vrees voor cultuurverschil

Tom Veldkamp (46) is decaan én rector van het International Institute for Geo-Information Science and Earth Observation, de nieuwe en zesde faculteit van de UT. Zijn benoeming is per 1 januari ingegaan en tot voor kort wist hij nog niet zoveel over de campus in Enschede. `Het valt me op dat de UT zichzelf zo klein vindt. Jammer is dat.'

Tom Veldkamp, rector van het ITC en zesde decaan van de UT. Foto: Gijs van Ouwerkerk

Het is iets na negen uur en Tom Veldkamp verontschuldigt zich voor het feit dat hij een paar minuten later is dan gepland. `Ik kom vanuit Wageningen en normaal rij ik dat in een uur en een kwartier, vanochtend deed ik er een half uur langer over.' Over drukte op de weg gesproken: Veldkamp vindt dat de campus erg slecht bereikbaar is. `Vanaf de A35 staat het al helemaal vast. Je doet er echt lang over om de UT te bereiken. Ik ben sneller op het ITC, dus in de binnenstad van Enschede, dan op de campus. Dat zou toch anders moeten?'

Veldkamp is een nieuw gezicht binnen het ITC. Hij is per 1 januari benoemd als opvolger van Martien Molenaar. Veldkamp studeerde tropische bodemkunde in Wageningen. `Een degelijke opleiding die helaas niet meer bestaat. Ik vind overigens dat het niveau van studenten de laatste twintig jaar omlaag is gegaan. Steeds meer mensen willen studeren aan een universiteit, dus moeten opleidingen toegankelijker worden. Dat haalt het niveau omlaag. Ook toen ik zelf lesgaf in Wageningen merkte ik dat. Een vroegere cursus voor masterstudenten is nu bijvoorbeeld een geüpgrade cursus voor PhD's.'

Na zijn studie promoveerde Veldkamp op een geologisch onderzoek naar rivierterrassen in Frankrijk. Hij verrichtte daarvoor veel veldwerk, een onderdeel van zijn werk dat hij graag doet. Wat hem aan geo-informatie zo fascineert is dat je bezig bent met `een internationale complexe puzzel, die Moeder Aarde heet'. `Soms heeft de mens daar grote invloed op, soms ook helemaal niet. Mensen zijn bijvoorbeeld steeds meer in risicogebieden gaan wonen, dus is het logisch dat ze ook sneller worden getroffen door een ramp. Wij Nederlanders vinden het heel gewoon om beneden zeeniveau te wonen, en we doen er van alles aan om een overstroming te voorkomen, maar op zich is het niet raar als er eens per zoveel jaar toch een overstroming plaatsvindt. Uiteindelijk heeft de natuur altijd de langste adem.' Hij vervolgt: `Weet je wat ik ook denk? Dat er uiteindelijk een nieuwe ijstijd komt. Nog niet meteen - dat maken wij in ieder geval niet meer mee - maar het komt wel. Eerdere ijstijden begonnen ook altijd met het opwarmen van de aarde, en dat gebeurt nu. Ik wil de klimaatverandering niet bagatelliseren, het is heel belangrijk dat daar iets aan wordt gedaan. Punt is: van heel veel dingen weten we niet hoe het werkt. Wat veroorzaakt wat, dat weten we niet en dat maakt aardwetenschappen zo interessant.'

Terug naar zijn aanstelling als decaan en rector van het ITC. We leggen Veldkamp een aantal keuzes voor.

Hengelosestraat of Drienerlolaan?
`Voorlopig nog de Hengelosestraat. Ik vind het namelijk een heel sterk punt dat we als ITC in het centrum zitten. Dat is belangrijk voor onze studenten, want veel studentenfaciliteiten zitten ook in de stad. Zo hebben we drie hotellocaties in het centrum. Op termijn zal het ITC wel op de campus gehuisvest worden, maar dat duurt nog minstens tien jaar. In ieder geval zal de huisvesting van onze internationale studenten dan goed geregeld moeten zijn.'

Rector of decaan?
`Rector van het ITC en decaan van de UT. Het ITC is een merknaam in ontwikkelingslanden en men is gewend dat het hoofd rector is. Als ik me decaan zou noemen, denken ze dat Ed Brinksma hoofd van ITC is geworden. Intern ben ik eveneens meer rector, zo spreken ze me aan. Maar decaan is ook prima hoor. Ik zie mezelf niet anders dan andere decanen.'

Onderwijs of onderzoek?
`Van oorsprong is het ITC georiënteerd op onderwijs, maar er is steeds meer aandacht gekomen voor onderzoek. Het PhD-programma is relatief nieuw, dat zijn we nog aan het inrichten. De aansluiting bij de UT is daarom een groot winstpunt. We moeten immers een interessante partner blijven voor de ontwikkelingslanden waar we aan capacity building doen. In die landen wordt het niveau namelijk ook steeds hoger.'

Wageningen of Enschede?
`Neutraal. Ik woon in Bennekom en ik ga niet verhuizen. Mijn vrouw werkt bij het rivm in Bilthoven. Die moet de andere kant op. De kinderen hebben het bovendien naar hun zin op school.'

Mozambique of de Euregio?
`Mozambique. Het is één van de landen waar het ITC actief is. Op het grensgebied met Zuid-Afrika, Zimbabwe en Mozambique wordt een groot transnationaal park aangelegd. Daarvan denken Nederlanders, dat is mooi. Maar er wonen in dat bedachte park ook mensen en die moeten er opeens uit. Aan de rand hebben ze last van olifanten waar ze niks tegen mogen doen. Die mensen worden gedwongen verhuisd. Op die nieuwe plek wil een multinational suikerriet verbouwen voor biofuels. Onder het mom van klimaatadaptatie worden die mensen dus opnieuw bedreigd. Dit is een typisch voorbeeld van ontwikkelingsproblematiek. Met behulp van geo-informatie kunnen wij dit probleem zichtbaar maken, de eerste stap naar mogelijke oplossingen.'

ITC-hoogleraar Eric Smaling of promovendus Wiet Janssen?
`Ik heb de rel rond die promotie gevolgd. Zolang er niet gelogen of misleid wordt, vind ik dat je in een academisch debat van mening mag verschillen. Ik constateer zelf dat veel ontwikkelingshulp goed bedoelde intenties heeft, maar niet altijd goed uitpakt. Niets doen is dan niet de oplossing. We hebben als westerse wereld al veel gedaan. Wat er nu in ontwikkelingslanden gebeurt, daar hebben wij mede schuld aan.'

De komende weken gebruikt Veldkamp om wegwijs te worden bij de andere faculteiten en instituten op de UT. Een paar zaken vielen hem in zijn eerste dagen al op. `Ik proef dat de UT zich klein vindt, dat er opgekeken wordt naar andere universiteiten. Jammer, want dat is niet nodig. In de nanotechnologie en op medisch-technologisch gebied horen we echt bij de top. Verder heeft het me verbaasd dat er flinke cultuurverschillen bestaan tussen faculteiten. De mensen van het ITC vreesden dat met de fusie een centrale cultuur zou worden opgelegd. Daar ben ik niet bang voor. De verschillen tussen ITC en de andere faculteiten zijn net zo groot als tussen faculteiten onderling.'