`Haal het beste uit elke generatie'

Welke muziek maakte de meeste indruk op je? Wie zorgt er voor de kinderen? Wanneer stop je met werken? De antwoorden op deze vragen leveren niet alleen hele persoonlijke antwoorden op, maar typeren ook een bepaalde generatie. Christina Bode, UT-docent psychologie, doet al jaren onderzoek naar mensen in diverse levensfases. Met collega Luca Conoli van de Radboud Universiteit Nijmegen stelde zij het boekje `Oud en Jong' samen, waarin wetenschappers hun visie geven op de verschillende generaties die Nederland in 2010 bevolken.

Bode werkt sinds 2005 aan de UT bij de vakgroep Psychologie & Communicatie van Gezondheid & Risico. Ze specialiseerde zich in de ontwikkelingspsychologie van de levensloop en in de gezondheidspsychologie. Wat haar vooral interesseert zijn de psychologische processen bij het omgaan met chronische ziektes in de tweede levenshelft, dus vanaf ongeveer 40 jaar.

Het boek dat zij samenstelde bestrijkt een breder terrein dan Bodes onderzoek aan de UT. `Oud en Jong' is een publicatie van het Thijmgenootschap, een vereniging voor wetenschap en levensbeschouwing. Bode zit in de wetenschappelijke raad van deze club.

`Het doel van het Thijmgenootschap is om recente wetenschappelijke kennis over een actueel levensbeschouwelijk thema toegankelijk te maken voor een algemeen publiek', vertelt Bode. `In dit boekje heb ik geprobeerd om veel disciplines bij elkaar te brengen. Zo geven onder andere een socioloog, een bioloog, een psycholoog en een theoloog hun visie op het onderwerp.'

De verschillen tussen generaties zijn op veel terreinen in onze maatschappij zichtbaar, zegt Bode. `Maar het domein arbeid springt er wel uit. Zo beschrijven auteurs in het boek hoe dat arbeidsdomein al jaren toneel is van een intergenerationele strijd. Organisatiepsycholoog Aard Bontekoning analyseert goede en minder geslaagde vormen van samenwerking tussen generaties. Hij beschrijft hoe juist verschillende generaties het innovatievermogen van bedrijven kunnen bevorderen.'

Kees Knipscheer, tot 2005 hoogleraar sociale gerontologie aan de VU, geeft zijn visie op toekomstige loopbaanmogelijkheden van ouderen. Bode zegt dat er bij de generaties op de werkvloer veel vooroordelen over elkaar bestaan. `Bij iemand van zestig die misschien wat langzamer werkt, denk je toch al snel: zie je wel, die wordt oud. Of over studenten: die gaan alleen maar stappen.' Het zou een betere houding zijn om juist het beste van iemand naar voren te halen: zijn of haar enorme ervaring, of juist zijn flexibiliteit of haar frisse kijk op onderwerpen.'

Dat probeert de UT-docente zelf ook. `Ik probeer van elke leeftijd het beste te zien en die capaciteiten positief in te zetten. Verder probeer ik met verschillen in leefstijl rekening te houden. Met studenten zal ik bijvoorbeeld niet zo snel een vroege afspraak plannen. En als ik hele oude mensen voor mijn onderzoek moet interviewen, houd ik rekening met hun middagdutje.'

Zelf zit Bode (41) volop in de `middenfase', een levensfase waarop in onze samenleving erg de nadruk wordt gelegd. Bode: `Je moet dan erg veel: carrière maken, een gezin stichten en onderhouden, sociaal actief zijn. Een onderliggende boodschap van dit boek is dan ook om maatschappelijk niet alles op die middenfase te richten. Kijk ook wat meer naar de inbreng van ouderen. En een boodschap voor die ouderen luidt: zorg dat je betekenisvol blijft, ook als je al pensioengerechtigd bent. Dat gaat de leeftijdssegregatie van onze maatschappij tegen.'

Bode vindt het belangrijk om het thema generatieverschillen door middel van dit boek onder de aandacht te brengen. Het speelt immers volop in de maatschappij, ook door de discussie over verhoging van de AOW-leeftijd. `Er bestaan nu nog veel te veel stereotype beelden over ouderen en jongeren. Dat kan alleen doorbroken worden met communicatie en door dingen met elkaar te gaan doen.'

Een collega van Bode, universitair hoofddocent psychologie Gerben Westerhof, beschrijft in het boek bijvoorbeeld het programma `Groen en Grijs', een project om het contact tussen jongeren en ouderen te bevorderen.

Het boek Oud en Jong is verkrijgbaar bij boekhandel Broekhuis en te bestellen via www.valkhofpers.nl/oud-en-jong

Christina Bode: ‘Er bestaan nu nog veel te veel stereotiepe beelden over ouderen en jongeren. Dat kan alleen doorbroken worden met communicatie en door dingen met elkaar te gaan doen.' (Foto: Arjan Reef)