Onderhoud is weer hot

In het onderhoud van grote kapitaalgoederen zoals treinen, elektriciteitscentrales en bruggen gaat jaarlijks achttien miljard euro om. Zo'n 150 duizend mensen verdienen er hun brood mee. Bij die cijfers lijkt het logisch dat deze zomer de CTW-leerstoel Maintenance Engineering van start ging.

Vijftien jaar geleden was onderhoud echter nog helemaal geen hot topic, aldus de nieuwe deeltijdhoogleraar Leo van Dongen. `De komende jaren zal het bewustzijn over de onderhoudbaarheid van kapitaalgoederen alleen maar toenemen.'

Van Dongen werd per 1 juli benoemd voor een dag in de week en neemt een schat aan ervaring mee. Hij werkt al meer dan een kwart eeuw bij de NS en sinds 2003 zit hij in de directie van NedTrain, het onderhoudsbedrijf van de Nederlandse Spoorwegen. Van Dongen studeerde in Eindhoven en verdedigde daar ook zijn proefschrift.

Hoe komt het dat onderhoud niet op de agenda stond de afgelopen jaren?

`Het kortetermijndenken overheerste. Men keek bij investeringen slechts naar functionaliteit en aandeelhoudersbelangen, maar onderhoud en techniek stonden in de schaduw. Die trend liep gelijk met de privatisering en opsplitsing van veel bedrijven. Sinds 2005 groeit de aandacht voor maintenance weer.'

Wat is het belang van deze leerstoel?

`Grote kapitaalgoederen hebben vaak een levensduur van dertig jaar. Laat ik een trein als voorbeeld nemen. Die kost bij aanschaf twee miljoen euro per rijtuig. Over zijn hele leven betaal je nog eens drie miljoen aan onderhoud en een miljoen voor tussentijdse revisies. Je investeert dus twee miljoen aan de voorkant, maar raakt aan de achterkant ook vier miljoen kwijt. Je moet al bij de ontwikkeling van kapitaalgoederen meedenken over manieren om de onderhoudbaarheid te vergroten. Deze leerstoel gaat onderzoeken hoe de levenscyclus van kapitaalgoederen kan worden verbeterd.'

Je neemt veel ervaring mee vanuit NedTrain. Gaat de leerstoel vooral over het onderhoud aan treinen?

`Ik pak het werk nadrukkelijk breder op, want de parallellen zijn saillant. Wat voor treinen geldt, gaat namelijk ook op voor elektriciteitscentrales, schepen en infrastructuur. Alle grote kapitaalgoederen hebben te maken met dagelijks onderhoud, kortetermijnonderhoud en grote stops. Een onderzoeksopdracht kan zijn: vergelijken hoe allerlei kapitaalgoederen onderhoudstechnisch in elkaar steken. Hoe verhouden de kosten van die installaties zich tot de levensduur?

Welke projecten lopen er al?

`De leerstoel is nieuw, ik moet die nog vormgeven. Eerst ga ik aan de slag met promovendi en vervolgens kijken we wat we in het mastercurriculum kunnen opnemen. Masterstudent Arno Kok onderzoekt bijvoorbeeld hoe bij de renovatie van dubbeldekkertreinen duurzame technieken kunnen worden toegepast.'

Hoe zal het vakgebied zich de komende jaren ontwikkelen?

`Het bewustzijn van het belang van onderhoud neemt nog steeds toe. Op voorhand goedkoop kopen, breekt je later op. Maintenance engineering wordt belangrijker en het vakgebied zal dus groeien.'

Leo van Dongen: Wat voor treinen geldt, gaat ook op voor elektriciteitscentrales, schepen en infrastructuur. Alle grote kapitaalgoederen hebben te maken met dagelijks onderhoud, kortetermijnonderhoud en grote stops.' (Foto: Arjan Reef)