Partijen vallen nieuwkomers aan

Adrián Kovács, masterstudent Business Administration, studeert eind juni af op een onderzoek naar hoe politieke partijen hebben gereageerd op succesvolle politieke nieuwkomers in de laatste tien jaar. Dat dit samenvalt met de verkiezingsperiode is toeval, zegt Kovács.

Wat heb je precies onderzocht?

`In mijn onderzoek heb ik eigenlijk een bedrijfskundig perspectief toegepast om politieke concurrentie te kunnen verklaren. Ik heb onderzocht welke reactiestrategieën zes gevestigde partijen - PvdA, VVD, CDA, D66, SP en GroenLinks - hebben gebruikt ten aanzien van twee succesvolle nieuwkomers, de LPF en de PVV. Daarvoor heb ik zo'n 11.000 artikelen uit vijf landelijke dagbladen gescand op uitspraken van de leiders van deze gevestigde partijen over de twee nieuwe partijen. Al met al ben ik 3 a 4 maanden bezig geweest om alle data te verzamelen en te analyseren.'

Wat viel je op?

`Dat het opvallend weinig over de inhoud gaat, en dat veel van deze inhoudsloze uitspraken de krant halen. Ook stonden de kranten vooral vol met aanvallende uitspraken, waarbij de ene partij de andere bekritiseert. Deze uitspraken halen natuurlijk gemakkelijker de krant.'

En de uitkomsten van je onderzoek?

`Ik heb aan de hand van drie reactiestrategieën - negeren, aanvallen en imiteren - gekeken hoe de gevestigde partijen hebben gereageerd. Het resultaat van mijn onderzoek is dat alle zes gevestigde partijen vooral een aanvallende strategie hanteerden, maar er zijn onderlinge verschillen. Het CDA richtte haar aanval vooral op de inhoudelijke punten van de nieuwkomers, GroenLinks en D66 kozen meer voor een persoonlijke aanval en bij de PvdA, VVD en SP was er sprake van een balans tussen de twee typen aanval. Ook zag ik dat de gevestigde partijen elkaar onderling aanvielen op hun reactie op de nieuwkomers. Al met al maakt dit politieke concurrentie tot een ingewikkeld spel.'

Kozen de partijen bewust voor zo'n aanvallende strategie?

`Dat kun je niet weten. Dan zou je de resultaten moeten voorleggen aan de partijen zelf.'

Wat viel je nu op bij de verkiezingen?

`Ik zie veel dingen van mijn onderzoek terug. De campagne is stevig en het is duidelijk zichtbaar dat alle partijen elkaar aanvallen. Dat past natuurlijk binnen het heersende polariserende klimaat. Opvallend is wel dat het CDA nu ineens dingen doet die het in het verleden niet heeft gedaan, zoals het formuleren van breekpunten. Verder is het opvallend dat het taalgebruik van de LPF jaren geleden nog als extreem werd gezien. Nu is dergelijk taalgebruik geaccepteerd en gebruiken meerdere partijen dezelfde woorden.'

Je afstuderen krijgt nu veel belangstelling. Wat gaat er mee gebeuren?

`Samen met professor Kees Aarts ligt er wel het plan om er een publicatie van te maken. Maar de komende maanden ben ik eerst nog druk met een ander project.'

In deze figuur is zichtbaar hoe de gevestigde politieke partijen in de periode van 14 februari 2002 tot 15 mei 2002 hebben gereageerd op de LPF: negeren, aanvallen, imiteren, isoleren, neutraal of andere gevestigde partijen aanvallen. Hoewel er verschillen in strategieën te zien zijn, hebben alle genoemde gevestigde partijen vooral aanvallend gereageerd op de LPF.