‘Hoger onderwijs lijdt aan anorexia’

Oud-partij- en fractievoorzitter van de Socialistische Partij Jan Marijnissen hield afgelopen maandag op uitnodiging van studievereniging Sirius een lezing. De toekomst van het hoger onderwijs stond hierin centraal. Volgens de oud-politicus zijn we veel te veel afgedwaald van de essentie van het onderwijs: overdracht van kennis en inzicht.

Sandra Pool

‘Ik geef eigenlijk geen lezingen meer. Nog maar sporadisch. Waarom heb ik ja gezegd tegen deze dames en heren in die prachtige pakken,’ begint een ietwat recalcitrante Marijnissen, zelf gekleed in spijkerbroek en overhemd. ‘Het zal vast een aardige uitnodiging zijn geweest.’ Voor Marijnissen ingaat op het onderwerp, schetst hij in vogelvlucht zijn eigen schoolloopbaan. Amusant vertelt hij dat-ie van een internaat in Oldenzaal naar een kostschool in Heeswijk, Brabant, ging. Met klassieke talen had-ie niets. ‘Dat werd dus niet wat. Ik verkaste naar de hbs (Hogere Burger School). Het waren de jaren zestig. ‘Een klein groepje scholieren maakte zich druk om zaken als de Vietnamoorlog. We voerden actie.’ Het leidde ertoe dat de protesterende Marijnissen van school werd gestuurd. Hij ging naar een volgende onderwijsinstelling, in Nijmegen. Dat bood evenmin soelaas. ‘Voor het eindexamenjaar stopte ik. Mijn moeder was resoluut. Niet naar school, dan maar werken. Ik ging van een worstenfabriek naar een ijsfabriek en nu sta ik hier.’

Onderwijs moet volgens Marijnissen bijdragen aan het aanwakkeren van nieuwsgierigheid, verwondering en verbazing. ‘We moeten meer tijd en geld steken in de ontwikkeling van leerlingen. De discussies gaan tegenwoordig over geld, financiën en didactische trucjes. Er wordt steeds minder gepraat over de kinderen zelf en hoe we hen tot waardevolle, complete mensen kunnen maken.’ Het is volgens hem de essentie van school. ‘Daar staat iemand die wat weet en die vertelt dat aan iemand die dat nog niet weet. Kennis- en inzichtoverdracht dus. Daar zijn we veel te ver van afgedwaald.’

De veranderingen zijn volgens de oud-politicus niet bepaald een verbetering. ‘Wat hebben we gehad? De tweede fase, competentiegericht leren, het studiehuis. Het is toch van de zotte om een groep leerlingen los te laten in een computerlokaal en te zeggen gaan jullie eens lekker samenwerken?’

Het hoger onderwijs blijft ook niet gespaard en lijdt volgens Marijnissen aan anorexia. ‘hbo-instellingen zijn van vijfhonderd stuks naar vijftig gegaan. Er is sprake van een enorme schaalvergroting, van fusie, fusie en nog eens fusie. Het bedrijfsleven dringt zich binnen in het onderwijs als vijfde geldstroom. Dat is prima, zolang de ondernemers zich niet gaan bemoeien met onderzoeksresultaten of het verdoezelen daarvan.’

Wat moeten we doen, vraagt Marijnissen. Hij sluit af met een echt socialistisch standpunt. ‘Welvaart en inkomen moeten we eerlijker verdelen en geef de leerlingen brood, kennis en cultuur.’

Foto: Arjan Reef