Nu doorpakken voor wetenschappelijk onderwijs

De studietas kan aan de vlaggenstok; de universiteit van Utrecht is doorgedrongen tot de top 50 van beste universiteiten ter wereld. Een teken dat Nederland de potentie heeft om te groeien als kennisland. Om te zorgen dat deze mooie berichten meer regel dan uitzondering worden, moeten we echter wel scherp blijven.

Het is de ambitie van de Nederlandse overheid om tot de top vijf van kenniseconomieën van Europa te behoren. Een bewonderenswaardig doel dat begint bij kwalitatief hoger onderwijs en onderzoek. Het afgelopen jaar zijn wij echter gezakt van de 8ste naar de 10e plaats. Terwijl landen om ons heen meer investeren in onderwijs en onderzoek draait Den Haag de investeringskraan voor de universiteiten dicht. Even lijkt vergeten dat de studenten van nu de juristen, economen, technici, medici, sociologen en politicologen van morgen zijn.

In april benoemde de commissie Veerman in het advies ‘Differentiëren in drievoud’ al de uitdagingen van de komende jaren. Het toenemende aantal studenten aan de Nederlandse universiteiten speelt een grote rol. Ambitieuze jongeren zullen steeds vaker en langer in de schoolbanken blijven. Dan is het natuurlijk niet reëel te verwachten dat de kwaliteit van het onderwijs zal toenemen als de budgetten juist afnemen. Integendeel. Ook de manier waarop de universiteiten nu gefinancierd worden werkt kwaliteitsverbetering niet in de hand. Het systeem is gebaseerd op het aantal studenten dat zich aanmeld en afstudeert. Kwantiteit voor kwaliteit dus.

Maar niet alleen politici trappen op de rem als het gaat om het kwalitatief doorgroeien van het universitair onderwijs. Ook bestuurders van de instellingen hebben een belangrijke verantwoordelijkheid. De commissie Veerman vindt namelijk ook dat het nivo van onderwijs staat of valt met de kwaliteit van de docent en de waardering die hij of zij krijgt.

Sinds februari onderhandelen wij al met de VSNU (vereniging van samenwerkende Nederlandse universiteiten) over een nieuwe cao voor het personeel van de universiteiten. De VSNU heeft vanaf het begin ingezet op nul procent loonsverhoging. Ook over werkgelegenheidsbehoud wil de VSNU geen concrete afspraken maken. Iedere universiteit ontvangt één budget en kan in de uitgave daarvan eigen keuzes maken. In de begrotingen is echter geen enkele loonruimte voor personeel ingebouwd.

Met een wijzende vinger richting Den Haag willen de universiteiten zich ontdoen van de eigen verantwoordelijkheid. Natuurlijk een te makkelijke uitweg. Universiteiten moeten zelf ook hun verantwoordelijkheid nemen. De medewerkers van nu en van morgen zijn te belangrijk.

We gaan samen met de andere bonden in het wetenschappelijk onderwijs actie voeren voor investeringen in de medewerkers en een fatsoenlijke cao met koopkrachtbehoud en werkzekerheid. We roepen universiteiten op om te kiezen voor het personeel en de politiek om de mooie woorden waar te maken.

Misschien is het over een aantal jaren dan geen nieuws meer dat de universiteiten wéér beter zijn geworden. De wetenschap is het waard.

Marieke van den Berg

Bestuurder Abvakabo FNV