Voortbestaan student-activisme in gevaar

Politiek Den Haag voerde afgelopen maandagmiddag een wetgevingsoverleg (WGO) over de overheidsbegroting voor het hoger onderwijs. De studieverenigingen Sirius en Stress zonden het debat live uit in de hal van Ravelijn. Verontruste studenten konden hun vragen achterlaten. Organisator Niels Boom (studie BiT) belde de volgende dag met VVD-Kamerlid Anne-Wil Lucas om antwoord te krijgen op de meest prangende kwesties.

In Groningen kwamen afgelopen maandag al ongeveer duizend studenten op de been om te demonstreren tegen de voornemens van het nieuwe kabinet. Heikel punt is de langstudeerdersregeling. De grote lijnen hiervan zijn inmiddels duidelijk en een parlementaire meerderheid steunt het voorstel. De regeling houdt in dat kennisinstellingen zesduizend euro gekort worden wanneer een student meer dan één jaar vertraging oploopt. De onderwijsinstelling kan daarvan drieduizend euro terugvorderen bij de student, wat een verhoging van het collegegeld betekent.

`Op die manier komt de prikkel bij zowel studenten als bij de instellingen te liggen om studievertraging te voorkomen', reageert Anne-Wil Lucas op een van de vragen. `Wij zien de drieduizend euro niet als een boete, maar als een verhoogde eigen bijdrage van de student aan zijn studie bij vertraging. Nu betaalt de belastingbetaler die boete.' Niels Boom: `Het huidige kabinet stelt het dus heel simpel: alles was jij als student meer doet naast je studie is een investering in jezelf. Daar gaan wij als overheid niet voor betalen. Dat doe je maar zelf.'

Zowel huidige als aankomende studenten vallen onder de nieuwe wet. Wie nu al een jaar vertraging heeft, moet voor september 2011 afgestudeerd zijn, anders geldt de nieuwe regelgeving. Meer ruimte lijkt er te zijn voor studenten van bèta- en techniekopleidingen. De VVD heeft laten doorschemeren dat de langstudeerdersregeling er niet toe mag leiden dat studiekiezers de zwaardere opleidingen gaan mijden. Eind januari wordt het definitieve voorstel besproken in de Tweede Kamer. Bij aanname gaat de nieuwe wet per 1 september 2011 in. Vanaf 1 januari 2012 verliezen de zogenaamde trage studenten ook hun OV-jaarkaart.

Volgens Boom heeft de wet vergaande gevolgen voor studenten- en studieverenigingen. `Je denkt nu wel twee keer na voor je ja zegt op een bestuursfunctie.' Ook de mogelijkheden om extra vakken te volgen, een stage of buitenlandervaring op te doen, komen in een ander daglicht te staan. `En wat te denken van studiereizen, de bedrijvendagen, de introductie en alle andere gezelligheid- en studieverenigingen. Zij zullen het nog moeilijk krijgen om bestuurders te vinden. Het activisme loopt acuut gevaar. Commissie- of bestuurswerk is geen vanzelfsprekendheid meer.'

Een oplossing is moeilijk te vinden, zegt Boom. `Je kunt denken aan een sabbatical year. De student die bestuurswerk gaat doen, blijft wel ingeschreven staan en behoudt zijn of haar cijfers, maar betaalt een jaar lang geen collegegeld.' Volgens VVD-kamerlid Lucas logisch, zo laat zij weten. `Je volgt immers geen onderwijs, dus waarom collegegeld betalen? Wel hebben studenten die bestuurswerk doen vaak recht op hun OV-jaarkaart. Dat kost geld. Gekeken moet worden wie deze kosten dan voor zijn rekening neemt.'

Een andere oplossingsrichting kan gezocht worden bij de verenigingen zelf. `Al is het haast een onmogelijke taak dat zij het extra collegegeld gaan betalen voor hun bestuurders', zegt Boom. `De grote studieverenigingen zitten op een begroting van ongeveer een ton per jaar. Met zes bestuurders haal je daar achttien procent vanaf. Voor de kleinere clubs een onhaalbare taak. Moet er dan maar gefuseerd worden? Is dat wenselijk?'

De student verwacht dat de wet er doorkomt. `Alleen als het CDA of de PVV de steun opzegt, krijgen we een nieuwe situatie.' Dat zullen ze volgens hem niet doen. `De originele plannen zijn al milder geworden. Aanvankelijk stond ook de basisbeurs voor bachelorstudenten op de tocht. Daar hebben het CDA en de PVV een stokje voorgestoken.'

Studenten volgen in de Ravelijn live het Kamerdebat. Foto: Arjan Reef.

De Student Union krijgt ook steeds meer verontruste mailtjes binnen van studenten. `Ze maken zich zorgen over de nieuwe kabinetsplannen', zegt Suzanne van Haagen van de Union. `Het leeft enorm onder studenten. In overleg met de het ISO, het Interstedelijk Studenten Overleg, de landelijke studentenvakbond LSvB en het LKvV willen we kijken wat we kunnen doen. Een protestactie of afreizen naar Den Haag om te demonstreren behoren absoluut tot de mogelijkheden. Dat zal deze week nog niet lukken, maar we willen studenten zeker mobiliseren en ervan bewustmaken van de plannen die hen staan te wachten.'